AOON 2027

Jaki jest cel Programu?

Głównym celem Programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” – edycja 2027 jest zapewnienie dostępności do usług asystencji osobistej, czyli wsparcia w wykonywaniu codziennych czynności oraz funkcjonowaniu w życiu społecznym osób z niepełnosprawnościami.

Program ma służyć zwiększeniu możliwości prowadzenia bardziej niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia, a także wspierać osoby z niepełnosprawnościami w zaspokajaniu ich indywidualnych potrzeb i uczestnictwie w życiu społecznym.

W ramach Programu szczególne znaczenie ma również wsparcie uczniów z niepełnosprawnościami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz umożliwienie osobom z niepełnosprawnościami udziału w życiu społecznym, kulturalnym, edukacyjnym i zawodowym.

Program jest finansowany ze środków Funduszu Solidarnościowego, a za realizację usługi uczestnik nie ponosi odpłatności.

Kto może skorzystać z Programu?

Adresatami Programu są:

1. Dzieci od ukończenia 2. roku życia do ukończenia 16. roku życia, posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w pkt 7 i 8 tego orzeczenia, tj.:
   • konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz
   • konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
2. Osoby z niepełnosprawnościami posiadające orzeczenie:

• o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
• traktowane na równi z orzeczeniami o znacznym albo umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 5 i art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Program obejmuje również osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności zachowujące ważność na zasadach określonych w art. 6bb ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – w okresie ważności tego orzeczenia.

Na czym polegają usługi asystencji osobistej?

Usługi asystencji osobistej polegają na wspieraniu osoby z niepełnosprawnością przez asystenta w różnych sferach życia, w szczególności poprzez:

• wsparcie w czynnościach samoobsługowych, w tym w utrzymaniu higieny osobistej;
• wsparcie w wykonywaniu codziennych czynności związanych z funkcjonowaniem w domu i rodzinie;
• wsparcie w przemieszczaniu się poza miejscem zamieszkania;
• wsparcie w komunikowaniu się z innymi osobami, w tym w wyrażaniu własnych potrzeb oraz rozumieniu i przekazywaniu informacji;
• wsparcie w uczestnictwie w życiu społecznym, w tym w podejmowaniu aktywności społecznej, edukacyjnej, zawodowej lub kulturalnej.

Usługi asystencji osobistej nie są usługami opiekuńczymi i nie mogą ich zastępować. Mogą natomiast uzupełniać usługi opiekuńcze.

Asystent nie podejmuje decyzji za osobę z niepełnosprawnością. Jego zadaniem jest udzielanie wsparcia w realizacji osobistych celów uczestnika.

Usługi świadczone są wyłącznie na rzecz osoby z niepełnosprawnością, zgodnie z jej wolą lub decyzją jej opiekuna prawnego.

Ile godzin asystencji może otrzymać uczestnik?

W 2027 roku maksymalny limit godzin usług asystencji osobistej finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego dla jednej osoby wynosi:

• 840 godzin rocznie – dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności i niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób traktowanych na równi z tym stopniem, posiadających niepełnosprawność sprzężoną;
• 720 godzin rocznie – dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz osób traktowanych na równi z tym stopniem;
• 480 godzin rocznie – dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób traktowanych na równi z tym stopniem, posiadających niepełnosprawność sprzężoną;
• 360 godzin rocznie – dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, osób traktowanych na równi z tym stopniem oraz dzieci od ukończenia 2. roku życia do ukończenia 16. roku życia spełniających warunki udziału w Programie.

Limity dotyczą łącznie godzin usług asystencji osobistej świadczonych w ramach programów Ministra dotyczących usług asystencji osobistej finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego.

Rzeczywista liczba przyznanych godzin zależy od indywidualnej sytuacji osoby z niepełnosprawnością, jej potrzeb, poziomu samodzielności oraz dostępności faktycznie świadczonej pomocy ze strony innych osób lub podmiotów.

Kto może świadczyć usługi asystencji osobistej?

Usługi mogą świadczyć osoby pełnoletnie, które nie są członkami rodziny uczestnika, jego opiekunem prawnym, kuratorem, osobą sprawującą nad nim rodzinną pieczę zastępczą ani osobą faktycznie wspólnie z nim zamieszkującą.

W przypadku wskazania asystenta przez realizatora Programu może to być osoba:

• posiadająca dokument potwierdzający kwalifikacje w zawodzie lub specjalności: asystent osoby niepełnosprawnej, opiekun osoby starszej, opiekun medyczny, pedagog, psycholog, terapeuta zajęciowy, pielęgniarka, siostra PCK lub fizjoterapeuta;
• posiadająca – za zgodą realizatora Programu – kwalifikacje w innym zawodzie lub specjalności o charakterze medycznym lub opiekuńczym;
• posiadająca co najmniej 6-miesięczne, udokumentowane doświadczenie w udzielaniu bezpośredniej pomocy osobom z niepełnosprawnościami, np. doświadczenie zawodowe lub doświadczenie w ramach wolontariatu.

W przypadku osoby wskazanej przez uczestnika lub jego opiekuna prawnego musi ona być przygotowana do świadczenia usług asystencji osobistej na podstawie oświadczenia uczestnika lub jego opiekuna prawnego.

Asystent nie może jednocześnie być uczestnikiem programów Ministra finansowanych z Funduszu Solidarnościowego dotyczących usług asystencji osobistej lub opieki wytchnieniowej.

Czy uczestnik może wskazać własnego asystenta?

Tak. W pierwszej kolejności asystentem może zostać osoba wskazana przez uczestnika albo jego opiekuna prawnego.

Samo wskazanie osoby nie oznacza jednak automatycznej akceptacji. Realizator Programu może odmówić zaakceptowania wskazanej osoby, jeżeli nie spełnia ona warunków formalnych, występują okoliczności zagrażające bezpieczeństwu uczestnika, miały miejsce nieprawidłowości w wykonywaniu usług lub podano nieprawdziwe informacje.

Kto nie może być asystentem?

Asystentem nie może być m.in.:

• członek rodziny uczestnika;
• opiekun prawny uczestnika;
• kurator uczestnika;
• osoba sprawująca rodzinną pieczę zastępczą nad uczestnikiem;
• osoba faktycznie zamieszkująca razem z uczestnikiem.

Program 2027 szczegółowo określa również, kto jest uznawany za członka rodziny. Obejmuje to m.in. rodziców, dziadków, dzieci, wnuki, rodzeństwo, część krewnych w linii bocznej, małżonka, powinowatych oraz osobę pozostającą z uczestnikiem we wspólnym pożyciu.

Dodatkowe wymagania w przypadku dzieci

Jeżeli usługi mają być świadczone na rzecz osoby małoletniej, osoba wykonująca usługę musi spełniać wymagania określone w art. 21 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich.

Jeżeli asystenta wskazuje realizator Programu, konieczna jest również pisemna akceptacja tego asystenta przez rodzica lub opiekuna prawnego dziecka.

Jak przyznawane są usługi?

Przyznanie usług następuje na podstawie Karty zgłoszenia do Programu oraz – w pierwszej kolejności – indywidualnej oceny sytuacji osoby z niepełnosprawnością.

Ocena uwzględnia przede wszystkim:

• potrzeby osoby wymagającej wsparcia asystenta;
• poziom jej samodzielności;
• dostępność realnie świadczonej pomocy ze strony innych osób lub podmiotów.

Przy ocenie brana jest pod uwagę faktyczna pomoc, z uwzględnieniem jej zakresu, częstotliwości, regularności i dostępności. Sam fakt wspólnego zamieszkiwania z inną osobą nie oznacza automatycznie, że osoba z niepełnosprawnością ma możliwość uzyskania od niej pomocy.

Jeżeli ocena indywidualnej sytuacji nie pozwoli na wyłonienie uczestników, w pierwszej kolejności uwzględniane są potrzeby m.in. osób z niepełnosprawnościami samotnie zamieszkujących i gospodarujących, które nie korzystają ze wsparcia innych osób.

Jak zgłosić się do Programu?

Zgłoszenie do udziału w Programie następuje poprzez złożenie podpisanej Karty zgłoszenia do Programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” – edycja 2027 u realizatora Programu.

Kolejność złożenia zgłoszenia nie ma wpływu na wynik naboru – decydują zasady określone w Programie, w szczególności indywidualna ocena sytuacji osoby z niepełnosprawnością.

Czy usługa jest bezpłatna?

Tak. Uczestnik Programu nie ponosi odpłatności za usługę asystencji osobistej.

Ważne informacje

Usługi asystencji osobistej mogą być realizowane przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, przy czym przez tego samego asystenta mogą być świadczone maksymalnie przez 12 godzin na dobę.

Zakres usług oraz ich wymiar godzinowy powinny być dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby z niepełnosprawnością.

W godzinach, w których finansowana jest usługa asystencji osobistej, nie mogą być jednocześnie świadczone inne publicznie finansowane usługi obejmujące analogiczne wsparcie w tym samym czasie i dla tej samej osoby. Sam fakt korzystania np. z rehabilitacji, Warsztatów Terapii Zajęciowej czy Środowiskowego Domu Samopomocy nie wyklucza jednak korzystania z asystencji, jeżeli zakres i czas świadczeń nie pokrywają się.